BOM Overview

Posted2026-02-04

Updated2026-02-04

BySystem

1. วัตถุประสงค์ (Objective)

ใช้สำหรับจัดการสูตรการผลิตหรือโครงสร้างสินค้า (Bill of Materials – BOM) เพื่อกำหนดส่วนประกอบ (Input), ทรัพยากร (Resource) และขั้นตอนการผลิต (Process) ที่จำเป็นในการผลิตสินค้าสำเร็จรูปหรือสินค้ากึ่งสำเร็จรูป รองรับทั้งการผลิตแบบต่อเนื่อง (Batch) และการประกอบ (Assembly)

2. วิธีการเข้าใช้งาน (How to Access)

ผู้ใช้งานสามารถเข้าถึงหน้าจอจัดการ BOM ได้ผ่านเมนู: Master Data > BOM

3. กระบวนการหลัก (Main Processes)

การสร้าง BOM (Create)

กดปุ่ม Add เพื่อเริ่มสร้าง BOM ใหม่
ระบุข้อมูลส่วนหัว (Header):
- BOM Code: รหัสโครงสร้างสินค้า
- BOM Description: ชื่อหรือรายละเอียดของ BOM
- Item: เลือกสินค้าที่ต้องการกำหนด BOM
- Batch Size: จำนวนผลผลิตมาตรฐานต่อการผลิต 1 ครั้ง
- Revision No: หมายเลขเวอร์ชัน (ระบบจะดึงค่าล่าสุดให้อัตโนมัติ)
กำหนดโครงสร้างและขั้นตอน (Details):
- เพิ่ม Process (ขั้นตอนการผลิต)
- ในแต่ละ Process ให้ระบุ Input (วัตถุดิบ), Resource (เครื่องจักร/แรงงาน) และ Output (ผลผลิตพลอยได้ ถ้ามี)
กดปุ่ม Save เพื่อบันทึก ข้อมูลจะอยู่ในสถานะ Draft (New)

การคัดลอก BOM (Copy)

ใช้สำหรับสร้าง BOM ใหม่โดยคัดลอกโครงสร้างจาก BOM เดิมที่มีอยู่ เพื่อความรวดเร็วในการตั้งค่าสินค้าที่มีลักษณะใกล้เคียงกัน

การแก้ไข BOM (Update)

สามารถแก้ไขรายละเอียดใน BOM ได้ในสถานะ Draft
หาก BOM อยู่ในสถานะ Active จะจำกัดการแก้ไขข้อมูลบางส่วนที่ส่งผลกระทบต่อการผลิต

การยืนยัน BOM (Confirm RD / Confirm Production)

เพื่อให้ BOM สามารถนำไปใช้งานในการวางแผน (MRP) หรือการสั่งผลิต (Job Order) ได้ จะต้องผ่านการยืนยัน 2 ส่วน:

Confirm RD: ยืนยันความถูกต้องด้านวิศวกรรมหรือสูตรการผลิต
Confirm Production: ยืนยันความถูกต้องด้านกระบวนการผลิตและทรัพยากร

เมื่อยืนยันครบทั้ง 2 ส่วน ระบบจะเปลี่ยนสถานะเป็น Active โดยอัตโนมัติ

การยกเลิกและกู้คืน (Cancel / Recover)

Cancel: เปลี่ยนสถานะเป็น InActive เพื่อไม่ให้นำ BOM นี้ไปใช้งาน
Recover: กู้คืน BOM ที่เคยยกเลิกให้กลับมาใช้งานได้อีกครั้ง

4. สถานะและการเปลี่ยนแปลงสถานะ (Status Flow)

แผนภาพสถานะ (Status Diagram)

Confirm RD & Confirm ProductionCancelCancelRecoverRecover (ถ้าเคยยืนยันครบแล้ว)ร่าง - Newใช้งาน - Activeยกเลิก - InActive

รายละเอียดสถานะ

ชื่อสถานะ (ไทย/อังกฤษ)	สิ่งที่ทำได้	สิ่งที่ทำไม่ได้	วิธีการเปลี่ยนสถานะ
ร่าง (New)	แก้ไขข้อมูล, เพิ่ม/ลบขั้นตอน, ยืนยัน RD/Production	นำไปใช้ในการวางแผนผลิต (MRP) หรือเปิดใบสั่งผลิต	กดปุ่ม Confirm RD และ Confirm Production
ใช้งาน (Active)	นำไปใช้งานในระบบ, แก้ไขข้อมูล (จำกัด), ยกเลิก BOM	แก้ไขรหัส BOM, เปลี่ยนสินค้าหลัก	กดปุ่ม Cancel เพื่อยกเลิกการใช้งาน
ยกเลิก (InActive)	ดูข้อมูล, กู้คืนข้อมูล (Recover)	แก้ไขข้อมูล, นำไปใช้งานในระบบ	กดปุ่ม Recover เพื่อกู้คืนสถานะ

5. กระบวนการอัตโนมัติ (Automatic Processes)

การเปลี่ยนสถานะเป็น Active: ระบบจะตรวจสอบการยืนยันจากทั้งฝั่ง RD และ Production หากครบถ้วนจะเปลี่ยนสถานะเป็น Active ทันที
การคำนวณขนาดการผลิต (Auto Calculate Parent): หากเลือกตัวเลือกนี้ เมื่อมีการแก้ไขจำนวน Input ระบบจะคำนวณและอัปเดตจำนวนผลผลิต (Upper Qty) ให้สอดคล้องกันโดยอัตโนมัติ
การจัดการ BOM หลัก (Default BOM): หากกำหนดให้ BOM ใหม่เป็นค่าเริ่มต้น (Default) ระบบจะยกเลิกสถานะค่าเริ่มต้นของ BOM เดิมของสินค้านั้นให้อัตโนมัติ
การดึงหมายเลข Revision: ระบบจะตรวจสอบและแสดงหมายเลข Revision ล่าสุดของสินค้านั้นๆ เมื่อเริ่มสร้าง BOM ใหม่

6. กฎเกณฑ์และข้อจำกัด (Business Rules & Validations)

การตรวจสอบข้อมูล (Data Validations)

โครงสร้างขั้นตอน (Process Flow):
- ต้องมีอย่างน้อย 1 ขั้นตอน (Process)
- ขั้นตอนแรกต้องมีรายการวัตถุดิบ (Input) เสมอ
- ขั้นตอนสุดท้ายต้องเชื่อมโยงกับผลผลิตหลัก
การผลิตแบบ Batch: ผลรวมของจำนวน Input ที่กำหนดให้คำนวณตามขนาด (Auto Cal Size) ต้องเท่ากับจำนวนผลผลิตหลัก (Batch Size)
รหัส BOM: ต้องไม่ซ้ำกันในระบบ

ข้อจำกัดตามสถานะ (Status-based Restrictions)

BOM ที่จะนำไปใช้งานในหน้าจอ Job Order หรือ MRP ได้ ต้องอยู่ในสถานะ Active เท่านั้น
ไม่สามารถลบหรือยกเลิก BOM ได้หากถูกนำไปใช้งานในรายการผลิตที่ยังไม่เสร็จสิ้น

ข้อจำกัดอื่นๆ (Other Restrictions)

สินค้า (Item): สินค้าที่นำมาสร้าง BOM ต้องเป็นสินค้าที่อนุญาตให้ผลิตได้ (Production Flag = True)
หน่วยนับ: จำนวน Input และ Output ต้องระบุหน่วยนับที่สัมพันธ์กับข้อมูลหลักสินค้า

7. คำถามที่พบบ่อยและการแก้ปัญหา (FAQ & Troubleshooting)

ปัญหา: ไม่สามารถกดปุ่ม Confirm Production ได้
- สาเหตุ: ผู้ใช้งานอาจไม่มีสิทธิ์ในการยืนยัน หรือข้อมูลในส่วนของ Resource ยังไม่ครบถ้วน
- วิธีแก้ไข: ตรวจสอบสิทธิ์การใช้งาน และตรวจสอบว่าทุกขั้นตอนมีการระบุทรัพยากรที่จำเป็นแล้วหรือไม่
ปัญหา: สถานะไม่เปลี่ยนเป็น Active แม้จะกด Confirm RD แล้ว
- สาเหตุ: ระบบต้องการการยืนยันจากทั้ง 2 ส่วน (RD และ Production)
- วิธีแก้ไข: ตรวจสอบว่าได้ทำการกดปุ่ม Confirm Production ครบถ้วนแล้วหรือยัง
ปัญหา: จำนวน Input ไม่เปลี่ยนตามเมื่อแก้ไข Batch Size
- สาเหตุ: ไม่ได้เลือกตัวเลือก “Auto Calculate Parent” หรือรายการ Input นั้นไม่ได้ตั้งค่าให้คำนวณตามขนาด
- วิธีแก้ไข: ตรวจสอบการตั้งค่า Flag ในหน้าจอรายละเอียด Input
ปัญหา: ค้นหา BOM ไม่เจอในหน้าจอเปิดใบสั่งผลิต (Job Order)
- สาเหตุ: BOM อาจยังอยู่ในสถานะ New หรือถูกยกเลิก (InActive) หรือไม่ได้ตั้งค่าเป็น Default BOM
- วิธีแก้ไข: ตรวจสอบสถานะให้เป็น Active และตรวจสอบว่ามีการเลือก BOM ที่ถูกต้องในหน้าจอ Job Order
ปัญหา: ไม่สามารถลบขั้นตอน (Process) ออกได้
- สาเหตุ: ขั้นตอนนี้มีรายการ Input, Resource หรือ Output ค้างอยู่
- วิธีแก้ไข: ให้ลบรายการย่อย (Input/Resource/Output) ภายในขั้นตอนนั้นออกให้หมดก่อน จึงจะสามารถลบขั้นตอนหลักได้

Category	Description
Company	Used to set up customer company information, including company name, address, tax ID, and other relevant business details.
Division	Used to define different divisions within the company, such as Sales, Production, and Finance, to structure the organization and manage access control.
Position	Used to manage employee job positions within the organization, such as Manager, Supervisor, and Staff, which may affect document approval workflows.
Cost Center	Used to define cost centers to allocate expenses by department, project, or function, ensuring accurate budgeting and cost analysis.
Responsible	Used to assign responsible personnel for specific processes or modules, such as accounting, purchasing, or production. It may be linked to approval workflows.
Working Calendar	Used to set up the company’s working schedule, including working days, working hours, shifts, and holidays.
Non-Working	Used to specify non-working days, such as public holidays, company holidays, or special leave days, ensuring accurate workday calculations.
Currency	Used to set up currencies used in the system, such as THB (Baht), USD (US Dollar), and EUR (Euro), along with related exchange rates.
Exchange Rate	Used to import or update exchange rates from sources like the Bank of Thailand (BOT) through Excel file import or API integration.
TAX	Used to configure tax-related settings, such as withholding tax rates, tax rules, and compliance with business tax regulations.
VAT	Used to define VAT (Value Added Tax) calculations, including VAT rates (e.g., 7%), VAT exemptions, and tax breakdowns.
BOI	Used to set up tax and investment privileges from the Board of Investment (BOI), including corporate tax exemptions and import duty reductions.
Additional Charge	Used to define additional charges such as shipping fees, insurance costs, bank fees, or any extra costs associated with orders.
Item Condition	Used to classify item conditions, such as new, used, defective, or repackaged items, which may affect pricing or quality control.
Item Type	Used to categorize items into groups such as raw materials, finished goods, semi-finished goods, or service items.
Location Type	Used to define types of storage locations, such as the main warehouse, secondary warehouse, receiving area, or distribution center.
Order Type	Used to define different types of orders, such as Job Order (work orders), Purchase Order (orders from suppliers), Remark (orders with special conditions or notes), and Delivery Order (orders for product delivery). Not Sure!!
Running No.	Used to configure automatic document numbering, such as invoice numbers, purchase order numbers, and tax invoice numbers, based on predefined formats.
Running Lot No.	Used to generate lot numbers for products, enabling efficient tracking of items through production and inventory management.
Approve Route	Used to configure document approval workflows, such as purchase order approvals, quotation approvals, and other approval processes.
Mail	Used to configure email notifications for system alert users, such as order confirmations, approval status updates, or inventory alerts.
Screen Label	Used to define labels for system screens, such as renaming buttons, field names, or customizing language settings.
Class List	Used to classify data types such as product categories, customer types, supplier categories, or cost groups for better data organization.
System Config	Used to configure system settings such as date formats, currency units, security policies, and general system behavior. Not Sure!!
Password Policy	Used to manage password policies, including minimum length, complexity requirements and security compliance.
User Group	Used to define user roles, such as Admin, General User, Accounting, or Sales, with different access rights to system modules. It also allows managing permissions for viewing, adding, editing, deleting, printing, and performing special actions on specific screens within the system.
User	Used to manage user accounts, including creating new users, assigning roles, resetting passwords, and disabling inactive accounts.

BOM